የፍ/ብሔር ግንኙነት በሚቋቋምበት ጊዜ ይህ ግንኙነት ክርክር ቢያስነሳ ተከራካሪዎች የሚለያዩባቸውን ነጥቦችን ለማስረዳት መቅረብ ያለበት ማስረጃ በህጉ የተወሰነ ነው፡፡ በሌላ አገላለፅ የፍ/ብሔር ግንኙነቶች ክርክር ሲያስነሱ በምስክር ወይም በተለየ ማስረጃ መረጋገጥ ያለባቸው መሆኑ በህግ ተለይተው ተመልክተዋል፡፡

የገንዘብ አደራን በተመለከተ ሊቀርብ የሚገባውን የማስረጃ አይነት በፍ/ብ/ህ/ቁ. 2472 ላይ የተቀመጠ ሲሆን በዚህም መሠረት ለአደራ ተቀባዩ የተሰጠው እቃ ጥሬ ገንዘብ የሆነ እንደሆነ አደራ ተቀባዩ እንዲገለገልበት ተፈቅዶለት ከሆነ እንደዚህ ያለው ጉዳይ የአለቀ ነገርን ብድር የሚመለከቱ ደንቦች ተፈፃሚ እንደሚሆኑ ይገልፃል፡፡

በመሆኑም በፍ/ብ/ህ/ቁ. 2472(1) መሠረት ከብር 500.00 ብር በላይ ሲሆን የብድሩ ውል በፅሑፍ ወይም በፍርድ ቤት በተደረገ የእምነት ቃል ወይም መሀላ ካልሆነ በቀር ማስረዳት እንደማይቻል ተገልጿል፡፡

ይህንን በተመለከተ በሰኔ 14 ቀን 2003 ዓ.ም. የሰበር ችሎት ውሳኔ ሰጥቷል፡፡ ጉዳዩ በአመልካች አቶ ታደሰ ደምሬ እና በተጠሪ አቶ ጌታሁን ለቻሞ መካከል ሲሆን ተጠሪ ባቀረቡት የክስ ማመልከቻ ለአመልካች ብር 180,000.00 ለጊዜው በአደራ አስቀማጭነት ከሰጡ በኋላ ገንዘቡን ለመመለስ አመልካች  ሲጠየቁ ሊመልሱ ያልቻሉ መሆኑን ጠቅሰው ገንዘቡን ከእነወለዱ እንዲመልሱላቸው ይወሰን ዘንድ ዳኝነት መጠየቃቸውን የሚያሳይ ነው፡፡

አመልካች ከሰጡት መልስም ተጠሪ ለክሱ መሠረት የሆነውን ገንዘብ በአደራ ያልሰጧቸው መሆኑን ገልፀውና ለጉዳዩ ማስረጃዎች በተጠሪ በኩል ያልቀረቡባቸው መሆኑን ገልፀው ቢከራከሩም ጉዳዩን ያየው ፍ/ቤት አመልካቹን ለክሱ ሀላፊ በማድረግ ለክሱ መሠረት የሆነውን ገንዘብ ከነሕጋዊ ወለዱ ለተጠሪ ሊከፍሉ ይገባል በማለት ወስኗል፡፡

ጉዳዩ በሰበር ችሎት የታየ ቢሆን በጉዳዩ የተጠሪ ክርክር ብር 180,000.00 ለአመልካች በጊዜው በአደራ ሰጥቼው ነው የሚል ነው፡፡ ነገር ግን ይህ የገንዘብ መጠን ከ 500.00 ብር የበለጠ በመሆኑ በህጉ አግባብ ተብሎ ሊያዝ የሚችለው ማስረጃ በፅሁፍ ወይም በፍ/ቤት በተደረገ የእምነት ቃል ወይም መሃላ ነው እንጂ ምስክሮችን ማቅረብ አይደለም በማለት የስር ፍ/ቤቶችን ውሳኔ ሽሯል፡፡

በመሆኑም ከዚህ መረዳት የሚቻለው ማንኛውም በአደራ ገንዘብን ለማስቀመጥ የተደረገ ስምምነት ግዴታ በፅሁፍ ወይም ፍ/ቤት በተደረገ የእምነት ቃል ወይም መሃላ ሊረጋገጥ እንደሚገባ ነው፡፡  

 ተጨማሪአስተያየትወይምጥያቄካለዎትያግኙን፡፡ ኢሜይል ፡- fikadu@ethiopianlaw.com

አግባብነትያላቸውተጨማሪየህግመረጃዎችከማናቸውምኢትዮጵያዊጠበቃ፣ኢትዮጵያዊታክስጠበቃ፣ኢትዮጵያዊየቤተሰብጠበቃ፣ኢትዮጵያዊየወንጀልጠበቃ፣ኢትዮጵያዊየንብረት/ውርስጠበቃ፣ኢትዮጵያዊየካሳጠበቃ፣ኢትዮጵያዊፍቺጠበቃ፣ኢትዮጵያዊየጉዲፈቻ ጠበቃ ማግኘትይችላሉ፡፡

As stipulated under article 10(C) of Proclamation no 377/96 an irregular work relating to permanent part of the work of an employer but performed on an irregular interval is considered to be a contract of employment for a definite period of time.


So, any employee working in a company for a specific project, the contact of employment will no longer exist as soon as the project ends. The mere fact that there are other projects administered by the company doesn’t give the employee the right to claim the contract is still valid there is also no provision that obligates the company to transfer employees from one project to the other.

A decision rendered in the Cassation bench on Oct 19, 2009 reflected the above fact. The defendants on this bench were the first to institute the claim. They claimed that their employer has unlawfully terminated their contract saying the specific project they were assigned for has ended while there were other projects running else where. So, they asked for compensation and other payments.

The court, after framing the issue whether the contract was lawfully terminated or not, heard the arguments of both parties.

በፍ/ብ/ስ/ህ/ቁ. 33(2) በግልፅ አንድ ሰው ክስ ከማቅረቡ በፊት ለክሱ መነሻ በሆነው ነገር ላይ ጥቅም ወይም መብት ያለው መሆኑን ማረጋገጥ እንደሚገባው ተደንግጓል፡፡

ታዲያ ይህ ማለት በግልግል ዳኝነት አንድ ጉዳይ ለመፍታት ከተስማሙ ወገኖች አንዱ ይህንን ግዴታውን ያፈረሰ እንደሆነ ሌላኛው ወገን በጉዳዩ ላይ ያለውን ጥቅም ማሳየት አይችልም ተብሎ መዝገቡ ይዘጋል ማለት ነው?

በህዳር 1 ቀን 2003 ዓ.ም በመ.ቁ 56368 የዋለው ችሎት ይህንን የተመለከተ ነበር፡፡ ጉዳዩ በአመልካችና በተጠሪ በተደረገው ውል መሠረት የግልግል ዳኛ በፍ/ቤት ትዕዛዝ እንዲመረጥ አመልካች ያቀረበውን ጥያቄ የሚመለከት ነው፡፡

ይህ ጉዳይ በስር ፍ/ቤቶች ታይቶ ተጠሪ ተጠርቶ መልስ እንዲሰጥ ከመደረጉ በፊት ጥያቄው በፍ/ቤት የሚስተናገድ አይደለም በማለት በፍ/ብ/ስ/ስ/ህ/ቁ. 231 በመጥቀስ ዘግተውታል፡፡ ጉዳዩን የሰበር ችሎት ደርሶ ተመርምሯል፡፡

በፍ/ብ/ስ/ስ/ህ/ቁ 1731 መሠረት በሕጉ አግባብ የተቋቋሙ ውሎች ባቋቋሟቸው ሰዎች ላይ ሕግ እንደሆኑ ይታወቃል፡፡ በመሆኑም ከሳሽ የሆነው ወገን ተጣሰብኝ የሚለውን መብት ለማስከበር ዳኝነት የሚጠይቀው የመብቱን ምንጭ ወይም መሠረት ውል ወይም ህግ እንደሆነ ለማረጋገጥ መሆኑ ግልፅ ነው፡፡ የፍ/ብ/ስ/ስ/ህ/ቁ. 33(2) ም ከሳሽ ከተከሳሽ ላይ የሚጠይቀው ጥቅም ወይም መብት በማረጋገጥ አቤቱታውን ያቀርብ ዘንድ ይጠበቅበት ቢባልም የመብቱ መሠረት ሕግ ወይም ውል መሆኑን በግልፅ ማሳየት አለበት ማለት ነው፡፡ 

ከላይ የተዘረዘረውን ማብራሪያ በመስጠት በክሉ ላይ የተነሳው ጉዳይ የክስ ምክንያት የለውም የሚባል አይደለም በማለት የስር ፍ/ቤቶችን ውሳኔ ሽሯል፡፡ በመሆኑም ከዚህ ውሳኔ መረዳት የሚቻለው በውል የተመሠረተን ግዴታ እንዲፈፀም የሚቀርብ ማናቸውም አቤቱታ በፍ/ቤቶች ሊስተናገድ እንደሚገባ ነው፡፡

ተጨማሪአስተያየትወይምጥያቄካለዎትያግኙን፡፡ 

ኢሜይል ፡- fikadu@ethiopianlaw.com

አግባብነትያላቸውተጨማሪህግመረጃዎችከማናቸውምኢትዮጵያዊጠበቃ፣ኢትዮጵያዊታክስጠበቃ፣ኢትዮጵያዊየቤተሰብጠበቃ፣ኢትዮጵያዊየወንጀልጠበቃ፣ኢትዮጵያዊየንብረት/ውርስጠበቃ፣ኢትዮጵያዊየካሳጠበቃ፣ኢትዮጵያዊፍቺጠበቃ፣ኢትዮጵያዊየጉዲፈቻ ጠበቃ ማግኘትይችላሉ፡፡

An action of ‘petito haereditatis’ will be barred after three years from the plaintiff having become aware of his right and of the taking possession of the property of the inheritance by the defendant. But does this mean that any suit arising from inheritance will be barred if not brought with in three years? 

A decision rendered on April 29, 2001 E.C by the Cassation bench relates to this issue. The suit was between the applicants the successors of Wro Genet Damlew and the defendant Ato Yisma Asfaw. The suit stated that in the will of the deceased, Mrs.Tekabech, it is stated that a house was passed on to the plaintiff and the defendant’s husband. But the defendant took the house but failed to give the plaintiff his share. So, the plaintiff requested the court to render a decision on his behalf. 

The defendants, on their statement of defense claimed that the suit was barred by limitation since it was not brought to the court with in three years. 

The court that first entertained the case rejected the claim of period of limitation and decided on the issues framed. The High Court upon appeal also decided to enforce lower court’s decision.